ତିନି ରଥର ଭିନ୍ନ ନିୟମ
ପ୍ରତିବର୍ଷ ପୁରୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଭାରତରେ ନୁହେଁ ବରଂ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ ଠାକୁର ବଳଭଦ୍ର ଏବଂ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ରଥରେ ଆସି ପଥରେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହାକୁ ରଥଯାତ୍ରା ବା ଘୋଷଯାତ୍ରା କୁହାଯାଏ। ପ୍ରତି ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ଵିତୀୟା ତିଥିରେ ରଥଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ତିନି ଦେବାଦେବୀମାନେ ତିନୋଟି ପୃଥକ ଭାବରେ ଚଢ଼ି ରତ୍ନ ସିଂହାସନରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଘୋଷଯାତ୍ରା ରଜ ବାହାରିଥାନ୍ତି। ଏହି ରଥଗୁଡ଼ିକର ନାମ ନନ୍ଦିଘୋଷ, ତାଳଧ୍ୱଜ ଏବଂ ଦର୍ପଦଳନ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରଥର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଛି, ଏହା ଏକ ବିଶେଷ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ରଥଯାତ୍ରାରେ ସାମିଲ ହେବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ପୁରୀ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଏକାଠି ହୋଇଥାନ୍ତି।
୧. ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ – ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥ
ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ। ଏହି ରଥ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୪୫ ଫୁଟ। ଏଥିରେ ମୋଟ ୧୬ଟି ଚକ ଅଛି ଏବଂ ଏହାର ରଙ୍ଗ ଲାଲ ଏବଂ ହଳଦିଆ। ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଏହି ରଥରେ ବିରାଜିତ ହୋଇ ପୁରୀର ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରରୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ରଥର ଉପରେ ଗରୁଡ଼ ପତାକା ଏବଂ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରର ଚିହ୍ନ ଥାଏ। ଏହାକୁ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଏବଂ କପିଧ୍ୱଜ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି ରଥକୁ ଟାଣିବା ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼ ହୁଏ। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ରଥର ରଶିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
୨. ତାଳଧ୍ୱଜ ରଥ- ବଡ଼ ଠାକୁର ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ରଥ
ତାଳଧ୍ୱଜ ରଥ ପ୍ରଭୁ ବଳରାମ ଅର୍ଥାତ୍ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ରଥ। ଏହି ରଥଟି ମଧ୍ୟ ବହୁତ ବିଶାଳ କିନ୍ତୁ ଏହା ନନ୍ଦିଘୋଷ ଅପେକ୍ଷା ଟିକିଏ ଛୋଟ। ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୪୪ ଫୁଟ ଏବଂ ଏଥିରେ ୧୪ଟି ଚକ ଅଛି। ଏହାର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ସବୁଜ ଏବଂ ଲାଲ। ବଳରାମଙ୍କ ରଥର ଦିଗ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଏବଂ ଏହି ରଥରେ ହନୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହୋଇଛି। ଏହି ରଥର ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ଶିବ ଓ ବ୍ରହ୍ମା।
୩. ଦର୍ପଦଳନ ରଥ- ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରଥ
ଦର୍ପଦଳନ ରଥ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ବା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭଉଣୀ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରଥ। ଏହା ତିନୋଟି ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଏବଂ ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୪୩ ଫୁଟ। ଏଥିରେ ୧୨ଟି ଚକ ଅଛି ଏବଂ ଏହାର ରଙ୍ଗ ଲାଲ ଏବଂ କଳା। ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରଥ ମଝିରେ ଗଡେ ଏବଂ ଏଥିରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଥାଏ।
No comments:
Post a Comment